Regionale Energiestrategie (RES)

We gebruiken in Nederland nog veel energie uit gas, olie en kolen. Dat willen we veranderen. We willen overstappen op schone energie, zoals wind en zon. Dat heet de energietransitie. Ook willen we minder energie gebruiken. Energie die we niet verbruiken, hoeven we ook niet op te wekken.

Anders omgaan met onze energie: De energietransitie

De energietransitie houdt in dat we overstappen van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen zoals wind- en zonne-energie. Daarnaast willen we gezamenlijk energie besparen, want energie die we niet gebruiken, hoeft ook niet te worden opgewekt.

Hoe pakken we dit samen aan?

In het landelijke Klimaatakkoord staat dat Nederland meer duurzame energie moet opwekken. Zo willen we minder CO₂ uitstoten en de opwarming van de aarde beperken.

Daarom werken in 30 gebieden in Nederland verschillende partijen samen met inwoners en bedrijven aan een Regionale Energiestrategie (RES). Dat zijn onder andere:

Regionale Energiestrategie Alblasserwaard

Gorinchem, Molenlanden, de provincie Zuid-Holland en Waterschap Rivierenland werken samen in de RES Alblasserwaard. We kijken niet alleen naar zon en wind, maar ook naar duurzame warmte, energiebesparing en slimme manieren om ons elektriciteitsnet te gebruiken.

Een nieuw lokaal energiesysteem

De energietransitie gaat niet alleen over het klimaat, maar ook over een betrouwbare, lokale energievoorziening. We willen minder afhankelijk zijn van energie uit andere landen. Daarom wekken we meer schone energie op in onze eigen regio, met bijvoorbeeld windmolens en zonnepanelen. En die energie willen we ook zoveel mogelijk zelf gebruiken. We proberen dus opwek en gebruik aan elkaar te verbinden.

Die omschakeling vraagt veel van het elektriciteitsnet. De elektriciteitsvraag groeit sneller dan het huidige net aankan.  Daarom zijn extra transformatorhuisjes, grotere verdeelstations en zwaardere kabels nodig. En met elkaar proberen we te grote pieken op het net te voorkomen door verbruik van energie te spreiden en werken we aan slimme oplossingen zoals het delen van energie.

Wat willen we bereiken?

Voor 2030 willen we in de Alblasserwaard 1150 TJ (0,32 TWh) duurzame energie opwekken met wind en zon.
Verdeling:

  • 49% met windenergie (564 TJ)
  • 51% met grootschalige zon-op-dak (588 TJ)

Energiebesparing en duurzame warmte zijn daarnaast ook belangrijk om de doelen te halen.

Windenergie

Met windenergie willen we in 2030 49% van de benodigde duurzame elektriciteit leveren, goed voor 564 TJ. Een deel hiervan wordt al opgewekt door Windpark Giessenwind, en een ander deel zal komen van het toekomstige Windpark Groote Haar. Om het resterende deel te realiseren, zijn er nieuwe locaties nodig voor windturbines. 

Tijdlijn met overzicht van het proces van de windeverkenning
Tijdlijn met overzicht van het proces van de windeverkenning

Tot eind 2022 werden de zoekgebieden A15 Oost en Avelingen verkend. A15 Oost viel af vanwege de nabijheid van een woonwijk. Eind 2022 is besloten om de verkenning voor Avelingen te stoppen. De RES-partners spraken af om te zoeken naar haalbare alternatieve locaties. Locatie Avelingen is daarbij als terugvaloptie benoemd voor het geval de gezamenlijke verkenning geen nieuwe windlocaties oplevert.

Op 25 mei 2023 hebben de gemeenteraden van Gorinchem en Molenlanden afgesproken waar zij op letten bij het zoeken naar plekken voor windmolens. Inwoners konden hierover meedenken via een online enquête. Zij gaven aan wat zij belangrijk vinden, zoals weinig overlast, opbrengst van energie, het landschap en afstand tot woningen. Een technisch onderzoek leverde uiteindelijk een lijst met mogelijke plekken op.

In november 2023 en januari 2024 besloten de gemeenteraden om zes plekken verder te onderzoeken. Ook maakten zij een plan voor hoe inwoners en organisaties kunnen meedenken.

De locaties liggen verspreid over Molenlanden en Gorinchem:

  • J – zuidwesten van Molenlanden
  • K, L2 en M – midden van Molenlanden
  • O – oosten van Molenlanden
  • S – Noord-Gorinchem en deels Molenlanden

Op de kaart kunt u zien waar deze locaties precies liggen.

De gemeenteraden vonden het belangrijk dat inwoners en ondernemers konden meedenken. Er kwamen verschillende momenten om een mening te geven:

  • In 2023 en 2024 konden inwoners enquêtes invullen over de uitgangspunten en het onderzoek naar de locaties. In totaal reageerden meer dan 2.500 inwoners.
  • Grondeigenaren en mogelijke initiatiefnemers dachten mee over wat windmolens kunnen opleveren voor de omgeving.
  • Werkgroepen en maatschappelijke organisaties maakten adviezen voor de gemeenteraden (voorjaar 2024).

De reacties en adviezen hielpen bij het maken van keuzes.

Op 9 juli 2024 besloten de gemeenteraden van Molenlanden en Gorinchem dat locatie S in Gorinchem-Noord (en deels in Molenlanden) wordt voorgesteld aan de provincie Zuid-Holland als plek voor grote windmolens in de Alblasserwaard. Dit gebeurde tijdens een gezamenlijke raadsvergadering.

Daarnaast wil de raad van Molenlanden bekijken of er andere mogelijkheden zijn voor windenergie. Bijvoorbeeld met middelgrote windmolens op bedrijventerreinen of erfmolens bij boerderijen. Hier zijn door de Gemeente Molenlanden al regels voor gemaakt.

Na het raadsbesluit onderzocht de provincie Zuid-Holland de milieueffecten van windmolens op de zes locaties én op Avelingen. Er is gekeken naar vogels, natuur, geluid en bijzondere gebieden zoals Kinderdijk-Elshout en de Hollandse Waterlinies.

De conclusie van de provincie:

  • De locaties J, K, L2, M en O zijn niet geschikt. Dat komt vooral door broed-, trek- en weidevogels en de nabijheid van het werelderfgoed.
  • Avelingen heeft minder mogelijkheden dan gedacht door de nabijheid van UNESCO Werelderfgoed.
  • De keuze van de gemeenteraden voor locatie S past binnen de uitkomsten van dit onderzoek.

Na de onderzoeken en besluiten maakten de gemeenten, de provincie en het waterschap afspraken in een samenwerkingsovereenkomst.

  • Onderzoek naar uitbreiding in Gorinchem-Noord: locatie S in Gorinchem-Noord is eerder door de gemeenteraden van Molenlanden, Gorinchem en de provincie Zuid-Holland aangewezen als plek waar windenergie verder kan worden ontwikkeld. Voor deze locatie is al een vergunning verleend voor twee grote windmolens. Er wordt nu onderzocht of er op deze locatie nog één of twee extra windmolens kunnen komen. Daarbij wordt gekeken naar natuur, landschap en omgeving, en naar de haalbaarheid.
  • Locatie Avelingen wordt geschrapt als locatie voor grote windmolens.

De gemeente Molenlanden werkt samen met ondernemers en de provincie aan andere mogelijkheden voor windenergie zoals middelgrote windmolens op bedrijventerreinen of erfmolens bij boerderijen.

Wie op de hoogte wil blijven over het proces en de uitkomsten van de verkenning kan zich aanmelden voor de nieuwsbrief windverkenning. Eerdere nieuwsbrieven zijn die van februari, maart, 5 april, 26 april, mei, juni, juli, oktober, november 2024, maart, mei, juli en oktober 2025. 

Inwoners en ondernemers uit Molenlanden en Gorinchem die vragen hebben of betrokken willen worden, kunnen een e-mail sturen naar info@resalblasserwaard.nl.
 

Zonne-energie

Zonne-energie levert 51% van de RES-doelen: 588 TJ in 2030.
Een deel is al gerealiseerd. Er blijft nog een ambitie over van 346 TJ.
De nadruk ligt op:

  • zonnepanelen op daken van boerderijen
  • bedrijfsdaken
  • maatschappelijk  vastgoed (bijvoorbeeld scholen)
  • woningen van woningcorporaties

Een klein deel kan komen van kleine zonneparken op het veld.
Daken met minimaal 41 zonnepanelen tellen mee voor de RES-doelen.
Particuliere daken (bijvoorbeeld van woningen) worden gestimuleerd via gemeentelijk beleid.

Op de pagina’s over “Zon op bedrijfsdaken” en “Zonnepanelen” staat meer informatie voor bedrijven en inwoners.

Warmte

De meeste woningen en gebouwen gebruiken nu nog aardgas voor verwarming en koken. Dat gaat in ongeveer 30 jaar veranderen. Niet ineens, maar stap voor stap en per buurt of dorp.

Gorinchem en Molenlanden onderzoeken duurzame warmteoplossingen en zetten in op isolatie van slecht geïsoleerde woningen.

  • Gorinchem werkt integraal aan verduurzaming: isoleren en aardgasvrij maken zo veel mogelijk tegelijk, per gebied. De huidige focus ligt op het (uit)bouwen van het warmtenet in de Gildenwijk.
  • De komende jaren gaat Gorinchem per gebied in gesprek met bewoners, gebouweigenaren en ondernemers over duurzame manieren van verwarmen, warm water en koken. Meer informatie staat in de Transitievisie warmte van Gorinchem.
  • Molenlanden kiest voor een dorpsgerichte aanpak. Bewoners maken daar samen een plan voor de warmtetransitie. Een voorbeeld is Bleskensgraaf (project Bles2032). Meer informatie staat in de Transitievisie warmte van Molenlanden.

Energiebesparing

We willen samen 20% energie besparen in 2030 ten opzichte van 2021.

Voor inwoners

Energie besparen kan al met kleine stappen:

  • korter douchen
  • deuren dichthouden
  • apparaten uitzetten als ze niet gebruikt worden

Daarnaast kunt u uw huis energiezuiniger maken, bijvoorbeeld door:

  • isolatie
  • HR++-glas
  • zuiniger installaties

Soms kost dat geld, maar er zijn vaak subsidies of leningen. De investering verdient zich meestal terug.

Meer informatie staat op de pagina Energie besparen.

Voor bedrijven

Ook bedrijven kunnen veel energie besparen. Dat:

  • verlaagt de kosten
  • is goed voor het milieu
  • vergroot de energiezekerheid

Bedrijven hebben een wettelijke plicht om energiebesparende maatregelen te nemen die zich binnen een bepaalde tijd terugverdienen.

Meer informatie staat op de pagina Duurzame ondernemer.

Meedenken en meedoen

Een duurzaam lokaal energiesysteem in 2050 kan alleen als we het samen doen.
Sinds 2019 organiseren we bijeenkomsten waar inwoners, bedrijven en andere partijen mee kunnen denken over energie besparen en opwekken. Dat blijven we doen, omdat de keuzes invloed hebben op onze leefomgeving.

Inwoners en ondernemers uit Gorinchem en Molenlanden die vragen hebben of willen meedenken, kunnen mailen naar: info@resalblasserwaard.nl.

Financiële participatie

Belangrijk uitgangspunt is dat omwonenden kunnen meeprofiteren van lokale energieprojecten.

We vinden het belangrijk dat:

  • een deel van de opbrengst in de regio blijft
  • de lasten en lusten eerlijk worden verdeeld

Dat helpt ook om draagvlak te creëren.

Gemeenten werken aan beleid om:

  • te zorgen dat 50% van de projecten in lokaal eigendom komt
  • financiële participatie (meedoen en meeprofiteren) te stimuleren

Meer weten?

Wilt u meer lezen over de RES Alblasserwaard, het nationale programma of het Klimaatakkoord?

Kijk dan bijvoorbeeld bij:

Voortgangsrapportage 2025

RES Alblasserwaard

Nationaal Programma Energiestrategie (NPRES)

Klimaatakkoord